|
Taksim
işareti. web adreslerinde kullanılır.
@ : e-mail adreslerinde kullanıcı ismini
kullanıcının Internet
adresinden ayırmak için kullanılır. Örneğin ahmet@yahoo.com
\ : Ters taksim işareti. Çoğunlukla DOS ve
Windows dizinlerinde
kullanılır.
~ : Web adreslerinde kullanılır. Bir alt dizini
gösterir.
100BaseFX : Fiber kablo kullanılan 100 Mbps'lik
Fast Ethernet
spesifikasyonu. 400 metreyi geçmeyen bağlantılar için
kullanılır.
100BaseT : UTP kablo kullanan 100 Mbps'lik Fast
Ethernet spesifikasyonu.
100BaseT bağlantısı, ağ üzerinde trafik yokken darbeler
gönderir.
100BaseTX : UTP veya STP kablo kullanılan 100
Mbps'lik Fast Ethernet
spesifikasyonu. İlk kablo çifti veriyi almak için,
ikincisi iletmek için
kullanılır. 100BaseTX 100 metreyi geçen bağlantılarda
kullanılmaz.
3-D (Üç Boyutlu) : Bilgisayarlarda derinliği
algılamayı sağlayan görüntü
biçimini tanımlar.
B2B (business-to-business) : e-biz de denir.
Internet'te kurumlarla tüketiciler arasında değil de
kurumlar arasındaki ürün, servis ve bilgi alışverişi.
Backbone : Omurga. Ağın en ağır trafiği taşıyan
parçası; bir
binanın içine, şehre veya bölgeye yayılmış olan LAN'ları
birbirine bağlar.
Backplane : Bir şasi içindeki arabirim kartı ile
veri yolları ve güç
dağıtım yolları arasındaki fiziksel bağlantılar.
Backup : Yedekleme. Ekipmanın bozulması durumu
düşünülerek dosyaların
veya veritabanının başka bir yere kopyalanması işlemi.
Bandwidth : Bant genişliği. Bir ağ kablosunun
taşıyabileceği
maksimum veri miktarı, bps (bit per second) birimi ile
ölçülür.
Barcode : Barkod. Belirli bir ürünü, şahsı veya
yeri temsil edecek
şekilde çizgi ve boşluklardan oluşturulmuş görüntü. Kod,
sayıları ve
diğer işaretleri göstermek için dikey çubuk ve boşluk
dizilerini kullanır.
Kodları okumak için bir barkod okuyucu kullanılır.
Baseband : Temel bant. Tek taşıyıcı frekansın
kullanıldığı
klasik bir ağ teknolojisi. Ethernet buna iyi bir
örnektir. Buna 'Narrowband'
da denir. Karşıtı 'broadband'dir.
Baud : Saniyede iletilen işaret sayısını gösteren
işaret hızı
birimi. Her bir işaret elemanı 1 bit'le gösterilirse,
baud yerine bps (bit
per second - saniyedeki bit sayısı) de kullanılabilir.
Benchmark : 1) Bir ürünün veya sistemin ölçüldüğü
şartlar.
2) Belirli bir işletim sistemini veya uygulamayı ölçmek
için özel
olarak tasarlanmış bir program. 3) Kullanıcıların iyi
tanıdıkları
bir ürünle daha yeni bir ürünün kıyaslanması. 4) Bir
ürünün karşılaması
gereken performans kriterleri dizisi.
Beta test : Yazılım geliştirmede yazılım testinin
ikinci aşamasıdır.
Ürün piyasaya çıkmadan önceki testleri içerir. İlk aşama
alpha testidir.
Beta version : Beta testi aşamasındaki yazılımın
testçilere dağıtılan
sürümü.
Binary : Bilgisayarların verileri gösterirken
kullandıkları ikili sayı
sistemi. Sadece 0 ve 1 sayılarını içerir.
Binary file : Metin dışındaki bilgi formatlarını
(grafik, ses,
elektronik tablo vs.) içeren dosya. Bir metin dosyası
değildir. Bilgisayarın
anlayacağı bir şekilde bit'lerden oluşmuş bir dosyadır.
BIOS (Basic Input/Output System) : Bilgisayar
açıldıktan sonra
sistemin çalışmaya başlaması için işlemci tarafından
kullanılan
program. Bilgisayarın işletim sistemi ile sabit disk,
klavye ve mouse gibi
cihazlar arasındaki veri akışını yönetir.
Bit : Verinin en küçük birimidir. Tek bir ikili
değere sahiptir, ya 0'dır
ya da 1.
Bitmap : Bir görüntü alanını ve her bir pikselin
rengini belirler.
GIF ve JPEG, bitmap içeren grafik görüntü dosya tipine
iyi birer örnektir.
Bit rate : Bit hızı. Sayısal iletişimde, bir
iletişim ağının
belirli bir noktasından saniyede geçen bit sayısını
gösterir. Veri
transfer hızı da denir.
Bluetooth : Mobil telefonların, bilgisayarların
ve diğer mobil cihazların
birbirleriyle, ev ve işyerlerindeki kısa dalga kablosuz
bağlantıları
kullanan telefon ve bilgisayarlarla kolaylıkla bağlantı
kurabilmelerini sağlayan
spesifikasyon.
Boolean logic : Bilgisayardaki veriyi sorgulamak
için AND, OR veya NOT
gibi terimler kullanılan sistem.
Boot : Bir bilgisayarı boot etmek, bilgisayarın
belleğine işletim
sistemini yüklemektir. Sistem yüklendiğinde, artık
bilgisayar kullanıcının
herhangi bir uygulamayı çalıştırması için hazır
durumdadır.
Bps (Bits per second) : Saniyede bit sayısı. Bir
modemin veri iletim hızıdır.
Bridge : Köprü. İletişim ağlarında, aynı
protokolu (örneğin
Ethernet veya Token Ring) kullanan yerel alan ağlarını
birbirine bağlamak için
kullanılan ürün.
Broadband : Tek bir iletişim ortamında birden
fazla veri kanalı sağlayan
iletişimi gösterir.
Broadcast : Yayın. Genelde birşeyi bütün yönlere
aynı anda yöneltme
anlamındadır. Radyo veya televizyon yayını, alıcısını
doğru işaret
kanalına ayarlayan herkesin alabileceği radyo dalgaları
üzerinden yapılan
bir iletimdir. Bazen bütün üyelere gönderilen e-mail'ler
için de kullanılır.
İletişimde bir ağ üzerindeki bütün noktalara veri paketi
gönderimi için
kullanılır.
Broadcast adress : Yayın adresi. Bütün
istasyonlara bir mesaj gönderimi
için ayrılmış özel adres.
Broadcast domain : Yayın alanı. İletişim
alanında, topluluk içindeki
bir cihazdan çıkan yayını alacak olan bütün cihazlar
topluluğu için
kullanılır. Yayın alanı genellikle router'larla
sınırlanır, çünkü
router'lar yayını geçirmezler.
Broadcast Storm : Yayın fırtınası. Pek çok
yayının bütün ağ bölümlerine
aynı anda gönderilmesi şeklindeki istenmeyen bir ağ
durumu. Bir yayın fırtınası
ağın bant genişliğinin büyük bir bölümünü işgal eder ve
ağın devre
dışı kalmasına neden olabilir.
Browser : Web'de yayınlanan bilgiyi aramak için
kullanılan bir yazılım
paketi; en çok kullanılanları Microsoft Internet
Explorer ve Netscape'dir.
Buffer : Tampon. Donanım cihazları ile farklı
hızlarda çalışan
veya farklı öncelikleri olan programlar tarafından
paylaşılan bir veri alanıdır.
Tampon, her cihazın veya işlemin diğerini engellemeden
çalışmasını sağlar.
İletişimde, iletilen verinin tutulduğu depolama alanı
için kullanılır.
Tampon, ağ cihazları arasındaki işlem hızı
farklılıklarını ortadan
kaldırmak için kullanılır.
Bug : Hata. Bilgisayar teknolojisinde, bir
programdaki kodlama hatasını
gösterir.
Burst : Aralıklı bir işlem sırasında belirli bir
miktarda verinin alınması
ve gönderilmesidir.
Bus : Bir bilgisayar parçasından diğerlerine
gönderilen işaretlerin
üzerinden geçtiği, kablolardan veya diğer ortamlardan
oluşan fiziksel işaret
yolu.
Business intelligence : Kurumsal bilgisayar
kullanıcılarının daha iyi
karar vermelerine yardımcı olmak için, veriyi toplamak,
depolamak, analiz
etmek ve ona erişim sağlamak için kullanılan uygulama ve
teknoloji
kategorisi. Business intelligence uygulamaları, karar
destek, sorgu ve
raporlama, OLAP (online analytical processing),
istatistik analizi, tahmin ve
veri arama uygulamalarını içerir.
Byte : Pek çok bilgisayar sisteminde sekiz bit'in
oluşturduğu bir
bilgi birimi olarak kullanılır. Çoğunlukla bir karakteri
gösteren bir
birimdir (örneğin, "g", "5" veya "?").
Convergence : 1) Bilgi işlem teknolojisinde,
kişisel
bilgisayarın, iletişimin ve televizyonun birleştirilip
herkesin kullabileceği
seviyeye getirilmesi. 2) İletişim teknolojisinde, ağ
topolojisinde yapılan
değişikliği kabul etmek için özel bir yönlendirme
protokolü çalıştıran
bir grup ağ cihazının hızı ve özellikleri.
Cookie : Bir Web sitesinin sabit diskinize
yerleştirdiği bilgi. Daha
sonra tekrar o siteyi ziyaret ettiğinizde bu bilgi
sayesinde sizi hatırlayacaktır.
Core router : Paket anahtarlamalı yıldız
topolojisinde omurganın bir
parçası olan router. Çevredeki ağlardan diğer ağlara
giden trafiğin tümünün
üzerinden geçeceği tek kanaldır.
Cpi (characters per inch) : İnç başına basılan
karakter sayısı.
Sabit genişlikteki fontlar için kullanılır. Değişken
genişlikteki fontlar
ortalama bir cpi değerine sahiptir.
Cps (characters per second) : Nokta vuruşlu
yazıcıların saniyede bastıkları
karakter sayısı.
CPU (Central Processing Unit) : Merkezi İşlem
Birimi. Bilgisayar
programlarının komutlarını işleyen merkezi birim olan
işlemci veya mikroişlemci
için eskiden kullanılan bir deyim.
CRM (Customer Relationship Management) : Müşteri
İlişkileri Yönetimi.
Kurumların müşteri ilişkilerini düzenli bir şekilde
yürütmelerine yardımcı
olan yazılım ve metodolojiler için kullanılan terim.
CRT (Cathode Ray Tube) : Görüntülerin elektron
ışınlarının
fosforlu yüzeyine düşmesi ile oluştuğu özel bir tüp. Pek
çok bilgisayar
monitöründe kullanılır.
CSU/DSU (Channel Service Unit/Digital Service Unit) :
Kanal Servis
Birimi/Sayısal Servis Birimi. Yerel alan ağlarında (LAN)
kullanılan sayısal
veri çatılarını, geniş alan ağı (WAN) çatılarına veya
tersine dönüştüren
modem boyutundaki bir cihaz.
CTI (Computer telephony integration) : Bilgisayar
ve telefon ağlarının
bir arada çalışmalarını sağlayan yazılım. Çağrıya özel
verileri sağlamak
için daha çok çağrı merkezlerinde kullanılır.
Cursor : İmleç. Kullanıcının metni gireceği yeri
ekranda gösteren
işaret.
Data mining : Veri arama. Daha önce bulunmayan
ilişkileri ortaya çıkarabilmek için yapılan veri
analizi.
Data rate : Veri hızı. Belirli bir sürede bir
yerden başka bir yere
iletilen sayısal veri miktarı.
Data warehouse : Veri ambarı. Bir kurumun çeşitli
kaynaklarından
gelen verilerin tamamının veya önemli kısımlarının
toplandığı depolama
alanı. Çeşitli uygulamalardan ve kaynaklardan alınan
veriler veri ambarındaki
bir veritabanında tutulacak şekilde düzenlenirler ve
analitik uygulamalar
tarafından kullanılmak veya kullanıcı sorguları için
hazır hale
getirilirler.
Database : Veritabanı. Kolayca erişilebilecek,
yönetilebilecek ve güncellenebilecek
şekilde düzenlenmiş olan bir veri topluluğu. Bir
veritabanı, satış işlemleri,
ürün bilgileri, stoklar ve müşteri bilgileri ile ilgili
kayıtları barındırır.
Database management system : Veritabanı yönetim
sistemi. Bir veya
birden fazla kullanıcının bir veritabanına bilgi
girmesine veya veritabanındaki
bilgilere erişmesine izin veren bir program.
Debugging : Bir bilgisayar programındaki
hataların bulunup düzeltilmesi
işlemi.
Decission support system : Karar destek sistemi.
Kullanıcıların iş
kararlarını daha kolay verebilmesi için verileri analiz
eden ve sonuçları
kullanıcıya sunan bir uygulama.
Decryption : Başkalarının okumasını engellemek
amacıyla şifrelenen
bilgilerin tekrar eski formatına dönüştürülmesi.
Dedicated line : Özel hat. Bir kullanıcının veya
kurumun günün 24
saati kullanımına hazır olan, iki nokta arasındaki
iletişim hattı.
Default : Kullanıcı bir ayar parametresini veya
herhangi bir değeri
belirlemediği zaman, uygulamanın kullandığı daha önceden
belirlenmiş
sabit bir değer veya ayar parametresi.
Delay : 1) Kullanıcının başlattığı bir işlemle,
işleme
karşılık aldığı ilk yanıt arasında geçen süre. 2)
Belirli bir
kaynaktan gönderilen bir veri paketinin belirli bir yol
üzerinden hedefe ulaşması
için gereken süre.
Demodulation : Modüle edilmiş bir işaretin eski
durumuna dönüştürülmesi
işlemi. Modemler bu işlemi, analog bir işareti orijinal
haline (sayısal) dönüştürmek
için uygularlar.
Denial of service attack : Internet'te, belirli
servisleri almakta olan
kullanıcıların bu servisleri alamama durumuna
getirilmeleri. Danial of
service (DoS) attack, bir bilgisayar sistemindeki
dosyalara ve programlara da
zarar verebilir.
Destination adress : Hedef adres. Ağ üzerinde
veriyi alan bir cihazın
adresi.
Device driver : Cihaz sürücü. Bilgisayara
takılmış belirli tipteki
bir cihazı kontrol eden program. Cihaz sürücüler,
yazıcılar, ekranlar,
CD-ROM okuyucular ve disket sürücü gibi cihazlar için
kullanılırlar.
Dial-up : Pek çok kullanıcının bir çok hatta
sahip bir sistem üzerinden
kurdukları telefon bağlantısı. Sınırlı bir süre için
sürdürülür.
Alternatifi, sürekli bir bağlantı sağlayan kiralık hat
bağlantısıdır.
Dial-up line : Bir telefon ağını kullanarak
anahtarlamalı devre bağlantısı
yoluyla kurulmuş iletişim hattı.
Digital audio tape (DAT) : Sayısal ses bantı.
Profesyonel çalışmalarda
sesin sayısal olarak kaydedilmesi için kullanılan teknik
ve kayıt ortamı.
Digital signal processing (DSP) : Sayısal işaret
işleme. Sayısal
iletişimin doğruluğunu ve sürekliliğini sağlamak için
kullanılan çeşitli
teknolojiler.
Digital signature : Sayısal imza. Bir mesajı
göndereni veya bir dokümanı
hazırlayanı tespit etmek için kullanılan elektronik
imza.
Directory : Dizin. 1) Internet'te, konu
başlıklarının ve alt
başlıklarının düzenli bir şekilde sunulduğu kılavuz.
Bunlardan en çok
bilineni Yahoo'dur. 2) Bilgisayarda, birbirine bağlı
dosyaların diğerlerinden
ayırdedilebilmesi için bir isim verilerek tutuldukları
klasörlerden oluşan
yapı.
Directory services : Dizin servisleri. Servis
sağlayıcıların ağ
cihazlarını konumlandırmalarına yardımcı olan servisler.
Docking station : Taşınabilir bilgisayarların
masaüstü bilgisayar
gibi çalışmalarına izin verecek şekilde bağlantılar
sağlayan bir donanım
parçası. Docking station'lar ağ kartı da içerirler,
böylece taşınabilir
bilgisayarları ağa bağlarlar.
Domain : Alan. Bir isimle belirlenen bilgi alanı.
Internet'te ağ
adresleri dizisini içerir.
Domain name system (DNS) : Alan ismi sistemi.
İsimlerin IP (Internet
Protocol) adreslerine dönüştürülme yolu.
Download : İndirme. Bir dosyanın bir
bilgisayardan diğerine
iletilmesi. Internet'te bir kullanıcının bir Web
sitesinde bulunan bir dosyayı
kendi bilgisayarına alması.
DRAM : Bilgisayarlarda kullanılan bir bellek
türü. Depolama hücrelerindeki
bilgilerin sürekli yenilenmesini gerektirir.
DSL (Digital Subscribe Line) : Normal telefon
hatları üzerinden
verilerin yüksek bant genişliklerinde iletilmesini
sağlayan teknoloji.
Dynamic HTML : HTML'in önceki sürümüne göre daha
gösterişli ve daha
interaktif Web siteleri yaratılmasına izin veriyor, yeni
programlama olanakları
sunuyor.
E-business : e-iş. İşlerin Internet üzerinde
yönetimi. Sadece mal alım satımını değil, müşterilere
servis vermeyi ve
iş ortakları ile birlikte çalışmayı da kapsar.
E-commerce : Elektronik ticaret. Internet
üzerinden servis ve mal alım
satımı işlemleri.
Edge router : ATM ağlarında kullanılan bir terim.
Yerel ağlar ile ATM
omurga ağı arasında veri yönlendirmesini sağlayan ağ
cihazıdır.
EDI (Electronic Data Interchange) : Elektronik
veri değişimi. Veri alış
verişi için standart bir format. Daha çok iş
dokümanlarının transferinde
kullanılır.
EEPROM : Sadece okunabilen, ancak üzerindeki
bilgiler silinip yeniden yüklenebilen
bir bellek türü.
E-mail : e-posta. İletişim kanalları kullanılarak
bilgisayar üzerinden
mesaj alışverişi. E-posta mesajları genel olarak metin
formatındadır.
Ancak grafik veya başka veri tiplerini mesajınıza
iliştirip gönderebilirsiniz.
Encoder : Sayısal ses teknolojisinde, wav ses
dosyalarını MP3 dosya
formatına dönüştüren program.
Encryption : Veriyi, istenmeyen kişilerin
anlayamayacakları bir biçime
sokan özel bir algoritmanın uygulanması.
Enterprise : Bilgisayar kullanan organizasyonlar
için kullanılır.
Pratik kullanımında daha çok büyük kurumları gösterir.
Enterprise network : Kurumsal ağ. Bir kurumun ana
noktalarını birbirine
bağlayan ağ. WAN'dan farkı, kurumun kendi özel bir ağ
olmasıdır.
Entity : Varlık. İletişim alanında genel olarak
yönetilebilen bir ağ
cihazını gösterir.
EPROM : Silinebilen programlanabilir bellek.
Üzerindeki program silinip
yeniden yüklenebilir.
ERP (Enterprise Resource Planning) : Üretim yapan
veya diğer iş
alanlarında çalışan kurumların iş birimlerini
yönetmelerine yardımcı
olan çok modüllü bir uygulama. Yönetilebilen iş
birimleri arasında üretim
planlama, satın alma, yedek parça stoğu, sipariş izleme
gibi birimler
bulunabiliyor. ERP uygulaması, finans ve insan
kaynakları modüllerini de içerir.
Sistem çoğunlukla bir veritabanı ile entegre bir biçimde
kullanılır.
Ethernet : En çok kullanılan yerel alan ağı
teknolojisi.
Extranet : Bir intranet'e sahipseniz,
müşterilerin, tedarikçilerin ve
diğer önemli kişilerin ihtiyaçları olduğu alanlara
güvenli bir şekilde
erişmelerini sağlayarak, onun bir kısmını bir extranet
haline dönüştürebilirsiniz.
FAQ (Frequently asked questions) : Sıkça sorulan
sorular. Internet'in
bir özelliği haline geldi. Internet üzerinde çeşitli
konularda sık sorulan
sorulara verilen yanıtları içeren pek çok FAQ bölümü
bulabilirsiniz.
Fast Ethernet : IEEE 802.3u spesifikasyonuna
dayanan Fast Ethernet,
10BaseT Ethernet spesifikasyonuna göre 10 kat fazla hız
sağlar. Ayrıca çatı
formatı, MAC mekanizmaları ve MTU gibi özellikleri de
korur. Teorik olarak çıkış
hızı toplam 100 Mbps'i bulur.
Fault management : Hata yönetimi. OSI tarafından
belirlenen ağ yönetiminin
beş kategorisinden biri. Ağ hatalarının bulunmasını ve
kontrol edilmesini
sağlar.
FDDI (Fiber Distributed Data Interface) : 200
km'yi geçmeyen yerel ağlarda,
fiber optik hatlar kullanılarak veri iletişim yolları
kurulmasını
belirleyen standart.
Fiber optic : cam, plastik kablo veya fiber
üzerinde iletişimin ışık
darbeleri ile yapılmasını sağlayan teknoloji ve ortam.
Fibre Channel : Fiber Kanal. Bilgisayar cihazları
arasında 1 Gbps hızında
iletişim kurulmasını sağlayan teknoloji. Çoğunlukla
sunucularla depolama
cihazları arasında veya depolama cihazlarının kendi
aralarındaki iletişim
için kullanılır.
File allocation table (FAT) : Dosya yeri tablosu.
Bir sabit diskte
saklanan dosyaların haritasını tutar. Diske kaydedilen
dosyalar cluster'larda
(diskin temel birimi) tutulurlar, bunların da yan yana
olması gerekmez. İşletim
sistemi dosyanın kaydedildiği cluster'ları bu tabloya
bakarak öğrenir ve
bulur.
|
